Een gedurfde open-access push in Duitsland zou de toekomst van academisch publiceren kunnen veranderen

De bibliotheek aan de Humboldt-universiteit in Berlijn is een van de vele die zijn Elsevier-abonnementen niet zal verlengen.

GEMEENSCHAPPELIJKE HUUBOA / WIKIMEDIA

Een gedurfde open-access push in Duitsland zou de toekomst van academisch publiceren kunnen veranderen

Door Gretchen Vogel, Kai KupferschmidtAug. 23, 2017, 12:15 PM

BERLIJN - In een vergaderzaal op de derde verdieping met uitzicht op de beroemde Potsdamer Platz, ooit in tweeën gedeeld door de Berlijnse Muur, wordt over de toekomst van academische publicaties onderhandeld. De achtergrond is passend, want als de bibliothecarissen en academische leiders aan tafel hun zin krijgen, zal er binnenkort een andere grote kloof vallen: de paywall rond de meeste onderzoeksrapporten.

In de afgelopen 2 jaar hebben meer dan 150 Duitse bibliotheken, universiteiten en onderzoeksinstituten een front gevormd dat academische uitgevers in een nieuwe manier van zakendoen probeert te dwingen. In plaats van abonnementen op specifieke tijdschriften te kopen, willen consortiumleden uitgevers een jaarlijks forfaitair bedrag betalen dat de publicatiekosten dekt van alle artikelen waarvan de eerste auteurs bij Duitse instellingen zijn. Die papieren zouden over de hele wereld vrij verkrijgbaar zijn; ondertussen zouden Duitse instellingen toegang krijgen tot alle online-inhoud van de uitgever.

Consortia van bibliotheken en universiteiten in Nederland, Finland, Oostenrijk en het Verenigd Koninkrijk hebben allemaal aangedrongen op vergelijkbare overeenkomsten, maar moesten genoegen nemen met minder dan ze wilden. In Nederland bijvoorbeeld heeft Elsevier, 's werelds grootste academische uitgever, ermee ingestemd om tegen 2018 slechts 30% van de door Nederland geschreven artikelen vrij beschikbaar te stellen, en pas na een aanzienlijke verhoging van de jaarlijkse som van de bibliotheken.

Ook in Duitsland lijkt een overeenkomst met Elsevier ongrijpbaar. Maar het Duitse consortium, Projekt DEAL genaamd, is van plan om stand te houden en het denkt dat een succesvol resultaat zou kunnen leiden tot wat sommigen een "grote omslag" noemen, een wereldwijde overgang naar open toegang. "Als het werkt, zou het een model zijn voor de rest van de wereld", zegt een onderhandelaar, wiskundige Günter Ziegler van de Vrije Universiteit van Berlijn.

De voorgestelde "publiceren en lezen" -overeenkomst zou niet alleen het Duitse onderzoek toegankelijker maken, maar ook de kosten verlagen. Hoewel het aantal volledig open access (OA) tijdschriften snel groeit, gebruiken duizenden tijdschriften nog steeds het abonnementmodel. Gezamenlijk betalen 's werelds academische bibliotheken ongeveer € 7, 6 miljard aan abonnementskosten voor toegang tot tussen 1, 5 miljoen en 2 miljoen nieuwe kranten per jaar, of tussen € 3800 en € 5000 per krant, volgens een schatting van de Max Planck Society. Dat zorgt voor enorme meevallers voor uitgevers zoals Wiley, SpringerNature, en met name Elsevier, die vorig jaar een winstmarge van 37% behaalden. (AAAS, de uitgever van Science, profiteert ook van het abonnementmodel.) "Ongeveer 60% van ons budget gaat naar deze drie uitgevers", zegt Andreas Degkwitz, de hoofdbibliothecaris van de Humboldt University in Berlijn. "Het kan niet doorgaan."

De Duitse delegatie laat zich leiden door een eenvoudige formule: neem het aantal artikelen met eerste auteurs bij Duitse instituten uitgegeven door een uitgever en vermenigvuldig dat met een redelijke vergoeding per artikel. Dat is wat Duitsland de uitgever zou moeten betalen - en het totaal zal waarschijnlijk veel lager zijn dan de huidige uitgaven voor abonnementen.

Na enkele maanden van onderhandelingen lijken SpringerNature en Wiley open te staan ​​voor het model, dat lijkt op deals die beide bedrijven in Nederland hebben getroffen, zeggen mensen die bekend zijn met de onderhandelingen. Nu moeten de partijen een acceptabel tarief per artikel overeenkomen. De ondergrens is de gemiddelde kosten voor artikelverwerking die worden aangerekend door bestaande OA-tijdschriften, ergens rond de € 1300. De Duitse onderzoeksstichting, het belangrijkste agentschap voor wetenschapsfinanciering, heeft een bovengrens van € 2000 per gepubliceerd artikel vastgesteld. "We zullen niet in staat zijn om [€ 1300] te bereiken, maar we moeten beginnen met een weg van lagere prijzen die ons geleidelijk dichterbij brengt", zegt Degkwitz.

Maar onderhandelingen met Elsevier zijn moeilijker gebleken. "Elsevier is de grootste van deze drie uitgevers en zal het meeste verliezen", zegt Degkwitz. Op 1 januari 2017, toen een initiële deadline verstreek, vervielen Elsevier-abonnementen bij meer dan 60 instellingen, hoewel Elsevier de toegang in februari herstelde, terwijl de gesprekken werden voortgezet. De onderhandelingen stagneerden opnieuw in maart en een nieuw aanbod van Elsevier begin juli 'kwam niet eens meer in de buurt van onze eisen', zegt DEAL-woordvoerder Antje Kellersohn, directeur van de bibliotheek van de Universiteit van Freiburg.

Elsevier wil een overeenkomst, zegt Nick Fowler, directeur van onderzoeksnetwerken op het hoofdkantoor van het bedrijf in Amsterdam, maar het "publiceren en lezen" -model is niet realistisch. Elsevier is blij dat Duitse auteurs betalen om hun artikelen OA te maken, zegt hij, maar Duitse bibliotheken kunnen niet verwachten dat die betalingen ook de toegang tot kranten van de rest van de wereld dekken.

Het bedrijf heeft op andere punten concessies gedaan, maar de weigering om overeenstemming te bereiken over het principe heeft de academische kant geërgerd. "Het is alsof je bij een autodealer bent die een auto probeert te kopen, maar de verkoper blijft proberen je een koets te verkopen, " zegt Ziegler. "Je zegt hem:" Ik wil geen rijtuig, ik wil een auto. " En hij zegt: 'Nou, als je dit rijtuig koopt, geven we je dit paard gratis.' "

Elsevier pakt ook een tweede eis van de Duitse instellingen aan: ze willen dat de uiteindelijke deal openbaar is. Elsevier vereist bijna altijd dat bibliotheken prijsafspraken met het bedrijf vertrouwelijk houden. Maar transparantie verhoogt het bewustzijn over de kosten van publiceren en helpt de concurrentie te stimuleren, zegt Leo Waaijers, een OA-advocaat en gepensioneerd bibliothecaris aan de Technische Universiteit Delft in Nederland. Mede dankzij verschillende juridische gevechten zijn tijdschrifttarieven in Nederland openbaar geworden en berekeningen van Waaijers hebben aangetoond dat Elsevier twee of zelfs drie keer zoveel per artikel van Nederlandse auteurs in rekening brengt als drie andere grote uitgevers.

Duitsland is een veel grotere markt dan Nederland, en de huidige onderhandelingen zijn misschien wel het beste schot van Europese academici voor de grote omslag. De Sloveense Rectorenconferentie heeft al een resolutie aangenomen om de aanpak van Projekt DEAL te gebruiken in onderhandelingen met Wiley en SpringerNature vanaf 2018 en met Elsevier in 2019. Maar Fowler betwijfelt dat de aanpak van Projekt DEAL zal aanslaan: hij merkt op dat grote Amerikaanse onderzoeksfinanciers, zoals de National Institutes of Health en de National Science Foundation, hebben een officieel beleid dat ervoor zorgt dat het werk na publicatie een jaar achterblijft.

Om te slagen, zegt Waaijers, moeten Duitse onderhandelaars bereid zijn weg te lopen zonder een overeenkomst. DEAL-leden zeggen van wel. Sinds juni hebben leiders van onderzoek en universiteiten in Berlijn, de deelstaat Baden-Wurttemberg en het invloedrijke Robert Koch Institute allemaal gezegd dat ze hun Elsevier-abonnementen niet zullen verlengen na hun einde in december. Als Elsevier de toegang weer afbreekt, zullen Duitse onderzoekers die artikelen uit Elsevier-tijdschriften willen lezen, waaronder Cell, The Lancet en Physics Reports, hun toevlucht moeten nemen tot maatregelen zoals interbibliothecair lenen of gaan naar piratensites zoals SciHub.

"Uiteindelijk gaat het om geduld", zegt Degkwitz. Duitsland heeft eerder laten zien hoe geduldig het kan zijn bij het omgaan met een muur.

Hoeveel moet een wetenschappelijk artikel kosten?

Bibliotheekabonnementen overal ter wereld bedragen tussen 3800 en 5000 per gepubliceerd tijdschriftartikel. Projekt DEAL heeft als doel Duits geschreven artikelen in deze tijdschriften open access te maken en te betalen tussen 1300 en 2000 per artikel. Volgens vergelijkbare deals betalen Nederlandse universiteiten tussen 1300 en 4000 per artikel, maar veel van de duurste op abonnementen gebaseerde tijdschriften zijn niet inbegrepen. (Elsevier zegt dat de schatting onjuist is, omdat de tarieven in Nederland alleen abonnementen dekken, terwijl de OA-artikelen zonder extra kosten worden verstrekt.)

KREDIETEN: (GRAFIEK) A. CUADRA / SCIENCE ; (DATA) PROJEKT DEAL, MAX PLANCK SAMENLEVING, LEO WAAIJERS

Verduidelijking, 17 januari, 05.45 uur: een antwoord van Elsevier is toegevoegd aan de toelichting op bovenstaande afbeelding.